16 Eylül Tarihte Bugün: Önemli Olaylar ve Anmalar
16 Eylül Tarihte Bugün sayfasında Türkiye ve dünyadan önemli olayları, doğum ve vefatları, özel günleri kronolojik olarak bulabilirsiniz.
16 Eylül Tarihte Bugün başlığında, Türkiye ve dünyada yaşanan önemli siyasi, toplumsal ve tarihi gelişmeleri kronolojik sırasıyla derledik. Bugünün öne çıkan başlıkları arasında İzmir’in Çeşme ilçesinin kurtuluşu, Süleyman Hilmi Tunahan’ın vefatı ve Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü yer alıyor.
16 Eylül aynı zamanda Berberler Günü olarak anılıyor. Avrupa Hareketlilik Haftası da 16-22 Eylül tarihleri arasında düzenleniyor. Günün anlam ve önemine ilişkin hadis-i şerifte ise münafığın üç alameti şöyle aktarılıyor: “Konuşunca yalan söyler, söz verince sözünden cayar, kendisine bir şey emanet edildiğinde hıyanet eder.”
16 Eylül’de tarihte yaşananlar
1810: Meksika’da İspanyol yönetimine karşı bağımsızlık mücadelesi, Grito de Dolores çağrısıyla başladı.
1873: Fransa’daki Alman işgali sona erdi.
1890: Japonya açıklarında Ertuğrul Fırkateyni battı. Kazadan 69 denizci sağ kurtulabildi.
1908: Merkezi Detroit’te bulunan General Motors şirketi kuruldu.
1920: New York’ta JP Morgan binasının önünde, at arabasına yerleştirilen bombanın patlaması sonucu 38 kişi öldü, yaklaşık 400 kişi yaralandı. Wall Street bombalaması, kentteki ilk büyük terör saldırısı olarak kayıtlara geçti.
1922: Türk ordusunun İzmir’e girişinin ardından kurtuluş süreci devam etti ve Çeşme, Yunan işgalinden kurtarıldı.
1924: Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde başlayan ayaklanma sert biçimde bastırıldı.
1931: Libya’daki İtalyan işgaline karşı direnişin sembol isimlerinden, “Çöl Aslanı” olarak tanınan Ömer Muhtar, General Rodolfo Graziani başkanlığındaki savaş mahkemesince idama mahkûm edildi. Muhtar, Saluk’ta asılarak öldürüldü.
1935: Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası hizmete açıldı. Cumhuriyet döneminin ilk sanayi tesislerinden olan fabrika, Sovyetler Birliği’nden alınan 8,5 milyon liralık krediyle kuruldu. Aynı yıl Türk millî güreş takımı, 4. Balkan Güreş Şampiyonası’nda birinci oldu.
1941: Alman kuvvetlerinin II. Dünya Savaşı sırasında Kiev ve çevresindeki kuşatması tamamlandı.
1949: Yunanistan’daki iç savaş sona erdi.
1950: Amerikan kuvvetleri, Kore’nin güneyindeki liman kenti İncheon’a çıkarma yaptı.
1953: İlk sinemaskop film gösterimi New York’ta gerçekleştirildi.
1959: Din âlimi ve mutasavvıf Süleyman Hilmi Tunahan, İstanbul’da hayatını kaybetti. Tunahan 1888’de doğmuştu.
1961: Yassıada yargılamalarının ardından idam cezasına çarptırılan Fatin Rüştü Zorlu ile Hasan Polatkan’ın cezaları infaz edildi. Başbakan Adnan Menderes’in cezası ise intihar girişimi nedeniyle ertelendi.
1969: SEÇ adlı yolcu uçağı, Sadi Toker tarafından oyuncak tabanca kullanılarak Bulgaristan’ın başkenti Sofya’ya kaçırıldı.
1973: Şilili sanatçı Victor Jara, Augusto Pinochet darbesinin ardından Santiago Stadyumu’nda kurşuna dizilerek öldürüldü.
1975: Papua Yeni Gine, Avustralya’dan bağımsızlığını ilan etti.
1978: İran’ın güneydoğusunda meydana gelen 7,7 büyüklüğündeki depremde yaklaşık 20 bin kişi yaşamını yitirdi.
1982: Lübnan’daki Sabra ve Şatilla Filistin mülteci kamplarında katliam yaşandı.
1994: Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 16 Eylül’ü Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü olarak kabul etti. Ozon tabakasını korumaya yönelik protokolün imzalanmasından yaklaşık 30 yıl sonra, tabakadaki deliğin kapanmaya başladığı gözlendi. Ozon incelmesine yol açan gazların kimyasal etkilerinin 50 ila 100 yıl sürmesi bekleniyor.
2011: İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi, Taksim Meydanı’nın tamamının yayalaştırılmasına karar verdi.
2016: Türk sinema oyuncusu ve yapımcı Tarık Akan hayatını kaybetti. Akan 1949’da doğmuştu.
2022: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Rusya’nın Avrupa Konseyi’nin ardından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nden de çekildiğini açıkladı. Aynı gün, İran’da ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan sonra komaya giren 22 yaşındaki Mahsa Amini yaşamını yitirdi.
2025: Avrupa Birliği, Rusya’dan fosil yakıt ithalatını daha erken sonlandırmaya yönelik planını gündeme getirdi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, alımların 2028’den önce durdurulmasını teklif etti.
2025: Rusya’nın Avrupa’nın bazı bölgelerindeki askeri faaliyetleri, hava sahası ihlalleri ve insansız hava aracı geçişleri nedeniyle gerilim yükseldi. Baltık Denizi üzerinde tanımlanamayan bir Rus keşif uçağı Almanya ve İsveç jetleri tarafından izlendi; Estonya da hava sahası ihlali yaşandığını bildirdi.
16 Eylül’ün anma ve özel günleri
16 Eylül, ozon tabakasının korunmasına dikkat çekmek amacıyla Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü olarak anılıyor. Ayrıca Berberler Günü de bu tarihte kutlanıyor. Avrupa Hareketlilik Haftası ise 16-22 Eylül tarihleri arasında çevre dostu ulaşım ve sürdürülebilir kent yaşamına dikkat çekiyor.
Eylül ayı 30 günden oluşur ve 16 Eylül, ayın ortasında yer alır. Bu tarih, Türkiye’de Çeşme’nin kurtuluşu ve Süleyman Hilmi Tunahan’ın vefatı gibi gelişmelerle de tarihsel açıdan önem taşır.