Pezeşkiyan New York yolcusu: ABD’den dikkat çeken yasak
Pezeşkiyan’ın BM Genel Kurulu için New York’a gitmesi planlanırken ABD, İran heyetine vize verdi ancak seyahat ve alışveriş kısıtlamaları getirdi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu kapsamında ABD’nin New York kentini ziyaret etmesi planlanıyor. İran’ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, son dakikada bir değişiklik yaşanmaması halinde Pezeşkiyan’ın ABD’ye gideceğini bildirdi.
İran liderinin Genel Kurul kürsüsünde ülkesine yönelik saldırılar ve Tahran’ın tutumu hakkında konuşması bekleniyor. Pezeşkiyan’ın ayrıca farklı ülkelerin liderleriyle ikili temaslarda bulunacağı ifade edildi.
ABD Dışişleri Bakanlığı, 17 Eylül Perşembe günü yaptığı açıklamada, Pezeşkiyan ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin de aralarında bulunduğu üst düzey İranlı yetkililere BM Genel Kurulu’nun yüksek düzeyli haftasına katılmaları için vize verildiğini duyurdu.
Bakanlık, ev sahibi ülke sorumlulukları kapsamında İran yönetiminin çekirdek heyetinin Genel Kurul çalışmalarına katılabileceğini belirtti. Ancak verilen vizelerin herhangi bir koşul içermediği anlamına gelmediği vurgulandı.
Açıklamaya göre İran heyeti seyahat kısıtlamalarına tabi tutulacak. Yetkililerin lüks ürünler ve diğer bazı malları satın alması da ABD politikası doğrultusunda yasaklanacak. Washington ayrıca bu yılki İran heyetinin geçen yılkinden daha küçük olacağını bildirdi.
Geçen yıl İranlı yetkililerin BM temsilciliklerinin bulunduğu bölgenin dışına çıkmasına ciddi sınırlamalar getirilmiş, ayrıca toptan satış mağazalarından alışveriş yapmalarına izin verilmemişti.
Karar, ABD ile İran arasında 28 Şubat 2026’da başlayan ve altı aydan uzun süredir devam eden savaşın sürdüğü bir dönemde alındı. Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda henüz anlaşma sağlanmadığı, nükleer müzakerelere yeniden başlanacağına dair de bir işaret bulunmadığı aktarıldı.
ABD, BM Genel Merkezi’ne ev sahipliği yaptığı için yabancı liderlerin Genel Kurul’a katılımını tamamen engelleme konusunda sınırlı yetkiye sahip. Bununla birlikte Washington daha önce, aktif çatışma halinde olduğu ülkelerin liderlerine vize vermemiş veya bu kişilerin başvuru yapmasını caydırmıştı. İran basını, bu nedenle Pezeşkiyan’a vize verilmesini alışılmadık bir karar olarak değerlendirdi.
Vize kararı, ABD’nin İran tarafından desteklendiğini öne sürdüğü Yemenli Husilerin Suudi Arabistan’daki altyapı hedeflerine ve Kızıldeniz’deki gemilere yönelik saldırılarını artırdığı bir döneme denk geldi. Söz konusu gelişmelerin küresel petrol fiyatlarını da yükselttiği belirtildi.
Washington’un kararındaki dikkat çekici unsurlardan biri de zamanlaması oldu. ABD Dışişleri Bakanlığı, İranlı yetkililere vize verilmesinden yalnızca bir gün önce Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve beraberindeki heyetin vize başvurusunu reddetmişti.
ABD yönetimi, ret kararının gerekçesi olarak Filistin yönetiminin Gazze’deki savaşı Uluslararası Adalet Divanı ve Uluslararası Ceza Mahkemesi üzerinden uluslararası platformlara taşıma çabasını ve İsrail’de tutuklu bulunan kişilere ödeme yapmayı sürdürmesini gösterdi.
Filistin Dışişleri Bakanlığı ise Filistinli yetkililere yönelik kısıtlamaların barış çabalarına veya şiddetle mücadeleye katkı sunmadığını açıkladı. BM Genel Kurulu, Abbas’ın toplantıya önceden kaydedilmiş video mesajıyla hitap etmesine karar verdi.
Tahran yönetimi, 15 Eylül Pazartesi günü Pezeşkiyan’ın vizesinin henüz onaylanmadığını duyurmuştu. İranlı yetkililerin gecikmeye ilişkin endişelerini dile getirmesinin ardından ABD’den vize kararı geldi. Pezeşkiyan’ın 23 Eylül Çarşamba günü Genel Kurul’a hitap etmesi bekleniyor.
İran, aynı günlerde BM Güvenlik Konseyi’nin gündeminde de yer aldı. Çin ve Rusya, İran’ın nükleer yaptırımlarını izleyen uzman panelinin görev süresinin uzatılmasını öngören ve ABD tarafından desteklenen karar tasarısını veto etti. Oylamada 11 ülke tasarı lehinde, 2 ülke aleyhinde oy kullanırken Pakistan ve Somali çekimser kaldı.
2010’da kurulan uzman panelinin görev süresi 26 Eylül’de sona erecek. İran’ın BM Daimi Temsilciliği, Çin ve Rusya’nın vetolarını memnuniyetle karşıladı. Tahran, ABD ve müttefiklerini Güvenlik Konseyi’ni kendi çıkarları doğrultusunda kullanmakla suçladı.
