5 AB Ülkesi, Sığınmacılar İçin Ruanda’da Merkez Kurmayı Tartışıyor
Almanya, Avusturya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda, iltica başvuruları reddedilenler için Ruanda’da merkez kurulmasını görüşüyor.
Almanya, Avusturya, Danimarka, Yunanistan ve Hollanda’nın, Avrupa’da iltica başvuruları olumsuz sonuçlanan kişilerin gönderileceği “Return Hubs” adı verilen merkezlerin Ruanda’da kurulması için görüşmeler yürüttüğü bildirildi. Bu ülkeler, Avrupa dışındaki bir ortak ülke bulmayı hedefliyor ve gelecek hafta bir heyetin Ruanda’ya giderek konuyu teknik düzeyde ele alması bekleniyor.
Bu beş ülke, kendilerini “uygulayıcılar” olarak tanımlarken, yıl sonuna kadar bir ortak ülke ile anlaşma sağlamayı amaçlıyor. İtalya’nın da Ruanda ile benzer bir anlaşma için ilgi gösterdiği ifade ediliyor. Gelecek haftaki müzakerelerin ağırlıklı olarak iltica başvurularının reddedildiği kişilerin gönderileceği merkezlerin kurulmasına odaklanması bekleniyor.
Planlanan modelde, Avrupa’daki iltica başvuruları reddedilen bireyler, doğrudan kendi ülkelerine geri gönderilemedikleri takdirde, Avrupa Birliği dışındaki üçüncü bir ülkede oluşturulacak merkezlere yönlendirilebilecek. Bazı ülkeler ise daha kapsamlı bir model üzerinde durarak, “iltica merkezleri” kurulmasını öneriyor. Bu durumda, Avrupa’ya ulaşan kişilerin iltica başvurularının değerlendirilmesi ve korunma haklarının belirlenmesi süreci de üçüncü ülkede gerçekleştirilebilecek.
Ruanda hükümetinden yapılan açıklamada, Avrupa hükümetleriyle göç konusundaki ilk görüşmelerin yapıldığı doğrulandı, ancak henüz bir anlaşmaya varılmadığı belirtildi. Almanya ve Avusturya İçişleri Bakanlıkları da “Return Hubs” konusunda görüşmelerin sürdüğünü ifade ederken, müzakerelerin gizliliğine dikkat çekti ve olası ortak ülkeler hakkında bilgi vermekten kaçındı. Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, bu yıl içerisinde üçüncü ülkelerle anlaşmalar yapılabileceğini daha önce açıklamıştı.
Ruanda, Avrupa dışındaki geri gönderme merkezi tartışmalarında daha önce de gündeme gelmişti. Birleşik Krallık, 2022 yılında Ruanda ile iltica başvurusu yapan kişilerin bu ülkeye gönderilmesine dair bir anlaşma imzalamıştı. Ancak İngiliz Yüksek Mahkemesi, 2023 yılında bu planın uygulanmasını durdurmuştu. Mahkeme, gönderilecek kişilerin Ruanda’da yeterli koruma altında olmayabileceği ve başka ülkelere veya kendi ülkelerine geri gönderilme riski bulunduğu endişelerini dikkate almıştı. 2024 yılında iktidara gelen İşçi Partisi hükümeti, anlaşmayı sonlandırmıştı.
Ruanda’nın yanı sıra Uganda da Avrupa’nın olası “Return Hub” ülkeleri arasında gösterilmişti. Hollanda, daha önce Uganda ile bu konuda bir niyet anlaşması imzalamıştı. Ancak son dönemde Uganda ile ilgili insan hakları endişeleri arttığı için bazı ülkelerin bu seçeneğe daha temkinli yaklaştığı bildirilmektedir.
Avrupa Birliği’nin yeni geri dönüş düzenlemesi, üçüncü ülkelerde “Return Hubs” oluşturulmasının hukuki çerçevesini belirliyor. Ancak bu uygulamanın insan hakları açısından nasıl yürütüleceği konusunda tartışmalar devam ediyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü, üçüncü ülkelerde kurulacak geri gönderme merkezlerinde kişilerin ne kadar süreyle tutulacağı, hangi koşullarda barındırılacağı ve başka ülkelere gönderilmeleri halinde haklarının nasıl korunacağı konularında soru işaretleri olduğunu vurguladı. Almanya’da mülteci hakları alanında faaliyet gösteren Pro Asyl, hükümetin “Return Hubs” planlarını eleştirerek, insanların hukuk devleti güvencelerinin dışında kalabileceği uyarısında bulundu.
