Almanya ve Fransa, FCAS Savaş Uçağı Projesini İptal Etti
Almanya ve Fransa, FCAS savaş uçağı projesini sonlandırdıklarını açıkladı. Projenin sona ermesinin nedenleri ve gelecekteki planlar detaylandırıldı.
Almanya ve Fransa, yaklaşık dokuz yıl boyunca üzerinde çalıştıkları Future Combat Air System (FCAS) adlı ortak yeni nesil savaş uçağı projesini sonlandırma kararı aldı. Bu proje, Avrupa’nın en büyük ve maliyetli savunma girişimlerinden biri olarak kabul ediliyordu. İki ülkenin hükümetleri, projenin sona erdiğini resmi olarak duyurdu.
Alman hükümet kaynaklarına göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, projede yer alan şirketlerin ortak bir savaş uçağı geliştirme konusunda uzlaşamadıklarını değerlendirdi. Merz’in, projenin mevcut haliyle devam etmemesi gerektiğini önerdiği belirtildi. Fransa Cumhurbaşkanlığı Sarayı Elysee, ortak savaş uçağı geliştirme planının sona erdiğini doğruladı ve projeye dahil olan şirketlerin iş birliği konusunda anlaşmaya varamamış olmasının üzüntü verici olduğunu ifade etti. Ancak, Almanya ile Fransa arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğinin devam edeceği vurgulandı.
FCAS projesi, 2017 yılında dönemin Almanya Başbakanı Angela Merkel ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından başlatılmıştı. İspanya’nın da katılımıyla, Fransa’nın Rafale savaş uçakları ile Almanya ve İspanya’nın Eurofighter Typhoon savaş uçaklarının yerini alacak altıncı nesil bir savaş uçağının geliştirilmesi hedefleniyordu. 2040’lı yıllarda hizmete girmesi planlanan sistem, yalnızca yeni bir savaş uçağından ibaret değildi. Proje, insanlı ve insansız hava araçları, sensörler ve diğer silah sistemlerinin ortak bir dijital ağ üzerinden birbirine bağlanmasını öngörüyordu. ‘Combat Cloud’ adı verilen bu sistem, savaş alanındaki tüm unsurların gerçek zamanlı veri paylaşımına olanak tanıyacaktı.
FCAS’ın toplam maliyetinin 100 milyar euroyu aşabileceği tahmin ediliyordu ve bu proje, Avrupa’nın savunma alanındaki stratejik bağımsızlık hedefinin en önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriliyordu. Ancak projenin sona ermesinin başlıca nedeni, Avrupa havacılık şirketi Airbus ile Fransız savunma sanayi şirketi Dassault Aviation arasındaki uzun süredir devam eden anlaşmazlık olarak gösterildi. Taraflar, liderlik rolü, iş paylaşımı, fikri mülkiyet hakları, teknoloji transferi ve tedarik zincirinin yönetimi konularında ciddi görüş ayrılıkları yaşadı. Dassault, yeni savaş uçağının tasarımında ve geliştirilmesinde öncü bir rol üstlenmek isterken, Airbus daha dengeli bir görev dağılımı talep etti.
Dassault Aviation Üst Yöneticisi Eric Trappier, şirketinin projedeki lider konumunun kabul edilmemesi durumunda girişimin sürdürülemeyeceğini belirtmişti. Almanya ve Fransa’nın yürüttüğü arabuluculuk çabaları ise sonuç vermedi. Ayrıca, iki ülkenin askeri ihtiyaçları arasındaki farklılıklar da ortak bir tasarım geliştirilmesini zorlaştırdı. Fransa, uçak gemilerinden operasyon yapabilecek ve nükleer silah taşıma kapasitesine sahip bir savaş uçağı talep ederken, Almanya önceliğini kara üslerinden görev yapacak yeni nesil bir savaş uçağına verdi. Bu farklı beklentiler, ortak teknik gereksinimlerin belirlenmesini güçleştirdi.
FCAS projesinin sona ermesinin ardından Almanya, yeni ortaklık seçeneklerini değerlendirmeye başladı. İktidar partilerinden bazı siyasetçiler, alternatif iş birliklerine yönelinmesi gerektiğini ifade etti. Olası ortaklar arasında İsveç ve savunma şirketi Saab öne çıkarken, İngiltere, İtalya ve Japonya’nın birlikte yürüttüğü Global Combat Air Programme (GCAP) projesiyle iş birliği seçenekleri de gündemde. Bazı Alman siyasetçiler, mevcut GCAP ortaklarıyla temas kurulmasını savunurken, İspanya’nın da gelecekteki iş birliklerinde göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtiyor.
FCAS’ın iptal edilmesiyle birlikte Alman Hava Kuvvetleri’nin Eurofighter filosunun gelecekte nasıl yenileneceği sorusu da gündeme geldi. Alman basınında, geçiş döneminde ABD yapımı F-35 savaş uçaklarının sayısının artırılmasının seçenekler arasında olduğu belirtiliyor. Almanya’nın uzun vadede yeni bir Avrupa savaş uçağı programında yer almayı hedeflediği ifade ediliyor. Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, projenin sona ermesinden duyduğu üzüntüyü dile getirirken, taraflar arasında uzlaşmanın artık mümkün olmadığını söyledi. Pistorius, hem Berlin’in hem de Paris’in projeyi sürdürmek için yoğun çaba gösterdiğini ancak sanayi şirketlerinin gerekli uzlaşmayı sağlayamadığını belirtti.
Ortak savaş uçağı projesinin iptal edilmesine rağmen, FCAS kapsamındaki bazı çalışmaların devam etmesi planlanıyor. Alman ve Fransız hükümet kaynakları, özellikle ‘Combat Cloud’ dijital savaş ağı konseptinin geliştirilmesinin sürdürüleceğini açıkladı. İki ülkenin savunma bakanlıklarının temmuz ayında Avrupa Birliği Bakanlar Konseyi toplantısında savunma sanayi iş birliğine ilişkin yeni bir çalışma planı sunması bekleniyor. Ayrıca, Financial Times’ın haberine göre, Airbus öncülüğünde sekiz Alman savunma ve havacılık şirketi yeni bir altıncı nesil savaş uçağı girişimi başlattı. ‘Team Gen 6’ adı verilen bu oluşumda Airbus Defence and Space ile birlikte Autoflug, Diehl Defence, Hensoldt, Liebherr, MBDA, MTU Aero Engines ve Rohde & Schwarz yer alıyor. Bu girişimin ilerleyen dönemde İsveç veya İspanya ile olası iş birliklerini değerlendirebileceği belirtiliyor.
