İran ve ABD Arasında Ateşkes Anlaşması: Yol Haritası Belirlendi

İran ve ABD arasında ateşkes anlaşması imzalandı. Müzakerelerin detayları ve yol haritası belirlendi.

CBS News’un “Face the Nation” programında konuşan Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürmesi durumunda ABD’nin Tahran yönetimini ortadan kaldıracağını ifade etti. Graham, ABD’nin İran ile diplomatik müzakerelere devam etmesi gerektiğini ancak bu süreçte başarılı olamayacaklarını düşündüğünü belirtti.

Graham, İran’ın anlaşmadan elde edeceği finansmanın ülkenin geleceğini değiştirmeyeceğini ve yeniden inşa için yetersiz kalacağını vurgulayarak, “Diplomatik çözümü deneyelim. Ancak bu çabanın başarısız olacağına inanıyorum” dedi. 19 Haziran’da Başkan Donald Trump ile yaptığı 4 saatlik görüşmenin ardından, eğer diplomasi sonuç vermezse Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı askeri güçle kontrol altına alacağına inandığını dile getirdi.

ABD’nin stratejik Hürmüz Boğazı’nı ele geçireceğini ve geçiş yapan her gemiden ücret talep edeceğini belirten Graham, Trump yönetiminin İbrahim Anlaşmaları’nı genişleterek Suudi Arabistan’ın da bu sürece katılmasını sağlayacağını ifade etti. Graham, İran’ın ABD kontrolüne karşı direnmesi halinde ülkenin yok olacağını savunarak, “Eğer İran, Hürmüz Boğazı’nın ABD tarafından kontrol edilmesine itiraz ederse, onları yok edeceğiz. Bu diplomatik çaba başarısız olursa, Başkan Trump Hürmüz Boğazı’nı ele geçirecek” şeklinde konuştu.

Katar ve Pakistan, İsviçre’de gerçekleştirilen ateşkes görüşmeleri hakkında ortak bir açıklama yaptı. Açıklamada, Bürgenstock’taki teknik görüşmelerin hafta boyunca devam edeceği ve nihai bir anlaşma için arabulucu ülkelerin çabalarını sürdüreceği belirtildi. Katar ve Pakistan, İran ile ABD’ye diplomatik çözümlere bağlılıkları için teşekkür etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ve İran heyetlerinin İsviçre’nin Burgenstock kasabasında gerçekleştirdiği müzakerelerin ilk turunun ardından yaptığı açıklamada, “Pakistan ve Katar’ın yorulmak bilmeyen arabuluculuğu, Lübnan Savaşı’nı sona erdirme yolunda önemli bir ilerleme sağladı” dedi. Arakçi, müzakerelerde petrol ve petrokimya ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını, ablukanın sona erdiğini ve İran için kapsamlı bir yeniden inşa planının başlatıldığını belirtti. Tarafların Lübnan’daki askeri operasyonların sona erdirilmesi için bir çatışma önleme mekanizması kurma konusunda anlaştığını da ekledi.

ABD ve İran heyetlerinin müzakereleri olumlu bir atmosferde sona erdi. Arabulucular tarafından yapılan ortak açıklamada, “Daha ileri teknik görüşmeler için bir mekanizmanın oluşturulması da dahil olmak üzere cesaret verici ilerlemeler kaydedilmiştir” denildi. Taraflar, arabuluculuk sürecine siyasi gözetim sağlayacak bir Üst Düzey Komite’nin kurulması konusunda da mutabık kaldı. Bu komite, nükleer meseleler ve yaptırımlar gibi konuları ele alacak çalışma gruplarına başkanlık edecek.

Üst Düzey Komite’nin, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya ulaşması için bir yol haritası belirlediği kaydedildi. Ayrıca, Hürmüz Boğazı’ndan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla bir iletişim hattı oluşturulacağı ifade edildi. Müzakerelerde Lübnan’daki askeri operasyonların sona ermesine yönelik adımların da ele alındığı belirtildi.

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin ilk turunun sona erdiğini duyurdu. Açıklamada, “Müzakere heyetinin çalışmaları tamamlandı, teknik düzeydeki çalışmalar devam edecek. Katar ve Pakistan aracılığıyla bir metin yayınlanacak” denildi. Petrol satışı için gerekli lisansların verilmesi ve İran varlıklarının serbest bırakılması konularında ilerleme kaydedildiği belirtildi.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran lideri ve diğer üst düzey yetkililerin krizi ‘gerilimi düşürme’ amacıyla yönettiğini ifade etti. Tahran yönetiminin dürüst bir tutum sergilediğini vurgulayan Şerif, “İran yönetimi bölgede barışı destekleme konusunda samimi” dedi. İran müzakere heyeti üyesi Hüseyin Kurbanzade, görüşmelerde İran petrolüne ilişkin yaptırımların geçici olarak kaldırılmasıyla ilgili taslağın nihai hale getirildiğini belirtti. Lübnan’daki savaşın sona erdirilmesi kesinleşmedikçe diğer maddelerin uygulanamayacağını vurguladı.

İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması konusunun da Katar heyeti ile görüşüldüğünü ifade eden Kurbanzade, mutabakatın 13. maddesinin en önemli konu olduğunu belirtti. İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin tehditlerine karşı boyun eğmeyeceklerini vurguladı. Kalibaf, “Tehditleri ciddiye almıyoruz” dedi.