Eğitim Sendikalarının İş Bırakma Eylemi: Doğru Bir Adım mı?
Eğitim sendikalarının iş bırakma eylemi, hükümet ve akademisyenler arasında tartışmalara yol açtı. Eylemin hukuki boyutu ve sonuçları ele alınıyor.
Şanlıurfa’da bir öğrencinin öğretmenini, Kahramanmaraş’ta ise bir öğrencinin bir öğretmeni ve dokuz öğrenciyi öldürmesi sonrasında Eğitim Bir Sen, Türk Eğitim-Sen, Eğitim-İş ve Eğitim-Sen gibi birçok eğitim sendikası iş bırakma eylemi gerçekleştireceklerini duyurdu. Bu durum, İçişleri Bakan Yardımcısı Bülent Turan’ın sert eleştirileri, akademisyen Prof. Dr. Ulvi Saran’ın hukuki itirazları ve çeşitli sendika konfederasyonlarının açıklamalarıyla birleşerek ülke gündeminde geniş bir tartışma başlattı.
Tartışma, yalnızca bir iş bırakma eyleminin ötesine geçerek kamu görevlilerinin grev hakkı, okul güvenliği politikaları ve sendikal eylemlerin zamanlaması gibi derin ve köklü soruları gündeme taşıdı.
İçişleri Bakan Yardımcısı Turan: ‘Cenaze Varken Okula Gitmeme Vicdanlarda Yara Açtı’
Bakan Yardımcısı Bülent Turan, eylemin anayasal bir hak olduğunu kabul etmekle birlikte, zamanlamasını eleştirdi. Turan, ‘O gün bırakın okula gitmemeyi, hasta olan öğretmenin de, izinli olanın da okula sahip çıkması gereken bir gündü’ diyerek, polisin karakola yapılan saldırı sonrası göreve gitmemesiyle eğitimcilerin iş bırakmasını kıyasladı.
Turan’ın eleştirisi, iki ana iddiayı içeriyor: İlk olarak, trajedinin hemen ardından iş bırakmanın kamuoyunda olumsuz bir algı yarattığı; ikinci olarak ise, 23 Nisan milli bayramı kutlamalarının iptal edilmesini savunan siyasi tutumların kabul edilemez olduğu.
Türk Eğitim-Sen Başkanı Geylan: ‘Polis Teşbihi Abes, Odaklanın Asıl Soruna’
Türk Eğitim-Sen Başkanı Talip Geylan, Bakan Yardımcısı’nın polis teşbihine doğrudan karşı çıkarak, ‘Öğretmen kolluk görevlisi midir?’ sorusunu gündeme getirdi. Geylan, son on yıl içinde görev başında kaç öğretmenin hayatını kaybettiğini sorguladı.
Geylan, eylemin amacının farkındalık yaratmak olduğunu belirterek, okul güvenliğinin yetersizliğine dikkat çekmek isteyen öğretmenlerin, mesleklerini karalayan değil, destekleyen bir tutum sergilediğini ifade etti. Ona göre, asıl tehlike, bu haklı çığlığı toplumda mahkum etmeye çalışmak.
Memur-Sen / Eğitim Bir-Sen Başkanı Ali Yalçın: ‘Odak Saptırıldı, Maksat Hasıl Oldu’
Hükümet yanlısı konfederasyon Memur-Sen’in başkanı Ali Yalçın ise farklı bir bakış açısına sahip. Yalçın, iş bırakma eyleminin amacının okul güvenliği ve dijital tehlikeler konusundaki farkındalığı artırmak olduğunu, ancak bazı sendikaların bu meşru çerçeveyi siyasi bir zemine taşıdığını savundu. Yalçın, ‘Sapla samanı karıştırıp üzüm yeme değil, bağcı dövmeye yelteniyorlar. Derdi derdimiz olmayanlardan uzağız’ dedi.
Yalçın’ın dikkat çektiği çelişki ise dikkat çekici: Bir ay önce ‘Okullar karakol değildir’ diyen bir sendika, bir ay sonra ‘Okullarda neden polis yok?’ diye soruyorsa, bu tutarsızlığın hesabı verilmelidir.
Prof. Dr. Ulvi Saran: ‘Güvenceli Memurun Grev Hakkı Sendikacılığın Temel Mantığına Aykırı’
Tartışmanın teorik boyutuna en sert müdahaleyi akademisyen ve eski Vali Prof. Dr. Ulvi Saran yaptı. Saran, iş güvencesi olan bir kamu görevlisinin iş bırakma hakkı kullanmasının sendikacılığın temel mantığıyla çeliştiğini öne sürdü.
Saran, grev hakkının esasen işverenin işçiyi işten çıkarma gücüne karşı bir denge mekanizması olduğunu belirtti. Kamu görevlisine grev hakkı tanınacaksa, karşılığında devlete de ‘performans düşüklüğü ya da fazlalık’ gerekçesiyle personel çıkarma hakkı verilmesi gerektiğini ifade etti.
Bu görüş, Türkiye’nin henüz tam olarak benimsemediği ancak dünya genelinde örnekleri bulunan bir modele işaret ediyor. Saran’ın argümanı, Alman anayasa mahkemesinin 2018 tarihli kararıyla da örtüşüyor; mahkeme, kamu görevlilerinin grev hakkının anayasal olarak yasaklandığına ve bunun ‘kamu yönetiminin felç edilemeyeceği’ ilkesine dayandığına hükmetti.
Dünya Örnekleri: Bu Tartışma Avrupa’da Nasıl Yaşanıyor?
Okul şiddeti ve öğretmen eylemleri meselesi yalnızca Türkiye’ye özgü değil. Avrupa’da da son yıllarda bu iki sorun iç içe geçmiş durumda.
Almanya: Kamu görevlisi statüsündeki öğretmenler anayasal olarak grev yapamaz. Öğretmenlerin yaklaşık dörtte üçü bu statüde. Okul şiddetine karşı tepki genellikle meclis gündemine taşıma, sosyal destek paketleri açıklama ve sosyal medya erişimine kısıtlama gibi yöntemlerle şekilleniyor.
Fransa: 2024-25 döneminde bir okul gözetmeninin 14 yaşındaki bir öğrenci tarafından bıçaklanarak öldürülmesi Fransa’da büyük bir yankı uyandırdı. Fransız hükümetinin tepkisi, iş bırakmaları kriminalize etmek değil; okullarda telefon yasağı getirmek, rehberlik hizmetlerini genişletmek ve sosyal medya platformlarını yasal düzenlemeye tabi tutmak oldu. Fransız öğretmenler yasal grev hakkına sahip, ancak bildirim zorunluluğu bulunuyor.
İngiltere: Öğretmenlerin grev hakkı yasal çerçevede tanınmış durumda. Okul güvenliği sorunlarına çözüm olarak 1996 Dunblane trajedisinin ardından güvenlik kameraları ve kontrollü giriş sistemleri yaygınlaştırıldı. Son dönemde ise okullarda telefon yasağı gündemin ön sıralarında yer alıyor.
Bu üç ülkenin ortak noktası dikkat çekici: Hükümetler, öğretmen eylemlerini suçlamak yerine somut güvenlik tedbirlerine yöneldi ve dijital ortamın şiddeti besleyen boyutunu gündemin merkezine taşıdı.
