AB’de Rus Askerlerine Vize Yasağı Tartışması: Estonya İnisiyatifi, Fransa ve İtalya’nın Çekinceleri
AB, Rus askerlerine vize yasağı getirilmesini tartışıyor. Estonya’nın önerisi, Fransa ve İtalya’nın itirazlarıyla şekilleniyor.
Avrupa Birliği (AB), Rusya’ya yönelik hazırlanan 21. yaptırım paketi çerçevesinde, Ukrayna’daki savaşta yer alan Rus askerleri ve gazilerinin Schengen Bölgesi’ne girişinin yasaklanmasını gündeme alıyor. Ancak Fransa ve İtalya’nın karşı çıkmasıyla birlikte teklif önemli ölçüde revize edildi.
Estonya’nın öncülüğünde ortaya atılan düzenleme, başlangıçta Rus ordusunda veya Moskova’nın kontrolündeki silahlı gruplarda görev yapan tüm bireyleri kapsıyordu. Fakat yeni taslakta yasak, yalnızca kısa süreli Schengen vizeleri için geçerli olacak ve sadece Şubat 2022’de başlayan Ukrayna savaşında doğrudan çatışmalara katıldığı tespit edilen Rus askerleri, eski askerler ve düzensiz birlik üyeleri için uygulanacak.
Estonya İçişleri Bakanı Igor Taro, AB’ye sundukları öneri ile Rusya’nın saldırganlık eylemlerine katılan kişilerin Avrupa ülkelerine girişinin engellenmesini ve Rus vatandaşlarına yönelik vize uygulamalarının daha da sıkılaştırılmasını talep ettiklerini belirtti. Taro, Rus vatandaşlarına verilen turist vizelerindeki artışın kabul edilemez olduğunu ifade ederek, “Ukraynalılar füze saldırılarında hayatını kaybederken, saldırgan devletin vatandaşlarının Avrupa’da tatil yapmasına izin verilmemeli,” dedi. Taro, önerilerinin Letonya, Litvanya, Çekya, Finlandiya, İsveç, Norveç ve Almanya tarafından desteklendiğini de vurguladı.
Fransa ve İtalya ise teklifin ilk haline hem hukuki hem de idari nedenlerle karşı çıktılar. Paris ve Roma yönetimleri, konunun yaptırımlar yerine vize politikası çerçevesinde ele alınması gerektiğini savunarak, çok sayıda Rus vatandaşının vize başvurularının işlenmesinde ciddi sorunlar yaşanabileceğine dikkat çektiler. Ayrıca, Rusya’da zorunlu askerlik uygulaması bulunduğunu hatırlatarak, savaşa katılmayan ancak askerlik hizmetini yerine getiren kişilerin de haksız yere yaptırım kapsamına alınabileceği uyarısında bulundular.
Bu itirazlar sonucunda, AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı yürüten İrlanda’nın hazırladığı yeni taslakta kapsam önemli ölçüde daraltıldı. Artık başvuru sahipleri otomatik olarak savaşa katılmış kabul edilmeyecek. Giriş yasağı yalnızca Ukrayna’daki çatışmalara doğrudan katıldığı belirlenen Rus askerleri ve eski askerleri kapsayacak. Ayrıca insani sebepler, bir AB ülkesinin ulusal çıkarları veya uluslararası yükümlülükler çerçevesinde istisnai giriş ve transit geçişlere de izin verilebilecek. Ancak bu vizeler yalnızca düzenleyen ülke için geçerli olacak ve diğer Schengen ülkelerine seyahat edebilmek için ilgili ülkelerin onayı gerekecek.
Yeni taslağa rağmen hukuki ve idari tartışmalar devam ediyor. Konsoloslukların her başvuruyu tek tek incelemesi gerekecek olması, uygulamada ciddi bir yük oluştururken, Fransa ve İtalya konsoloslukların olası hukuki sorumlulukları ve ispat yüküne dair endişelerini sürdürüyor. AB Komisyonu, Rus vatandaşlarına yönelik vize rehberini güncelleyerek gerekli belgeleri ve kriterleri yeniden düzenlemeyi planlıyor.
Rus askerlerine yönelik planlanan giriş yasağı, AB’nin 21. yaptırım paketinin sadece bir parçasını oluşturuyor. Bu paket, Rus petrol ticareti, “gölge filo”, bankalar, kripto para şirketleri, metal ve balıkçılık sektörleri ile Ukrayna’daki savaşta rol alan kişi ve kuruluşlara yönelik yeni yaptırımları da içeriyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, daha önce yaptığı açıklamada, “Ukrayna’nın işgaline katılan herkes için Avrupa yasak bölge olmaya devam edecek,” ifadelerini kullanmıştı. Ancak, yaptırım paketinin yürürlüğe girebilmesi için AB üyesi 27 ülkenin oy birliği gerekiyor. Fransa ve İtalya’nın çekinceleri nedeniyle teklifin son halinin tüm üyeler tarafından kabul edilip edilmeyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor.
